یارسانی لری رسمیه ته تانیین؛ آیری‌سئچکیلییه و باسقییا سون قویون
ایران اسلامی جومهوریتی جمهورباشقانینا، اسلامی شورا مجلسینه، محکمه حاکیمیتینه و مسئول قوروملارا عونوانلانیب
حسن رضوی، نیک‌مراد طاهری و محمد قنبری آدلارینی ساخلایاق. بو اوچ یارسان وطنداشی خرداد و مرداد ۱۳۹۲ده دؤولت آیری‌سئچکیلییینه اعتراض ائده‌رک و بیر یارسان محبوسونون بیغینین زورلا قیرخیلماسین‌دان سونرا — کی بو، بو جامعه‌نین چوخلو کیشیلری اوچون دینی و کیملیک نیشانه‌سیدیر — اؤزلرینی یاندیریب جانلارینی اَلدن وئردیلر.
اون بیر ایل سونرا، ۱۶ مرداد ۱۴۰۳ده، رضا رسایی، ۳۴ یاشلی کورد و یارسان اینانجینان اولان، کرمانشاه دیزل‌آباد حبسخاناسیندا گیزلی شکیلده اعدام ائدیلدی. عفو بین‌الخالق تشکیلاتی بیلدیریب کی، اونون حؤکمو چوخ عادالت‌سیز بیر محکمه سوره‌جی‌ندن سونرا و ایشگنجه آلتیندا آلینان «اقرارلارا» دایاناراق وئریلمیشدی. عائله‌سی و وکیلی ده حؤکمون اجراء ائدیله‌جَییندن اؤنجه خبر‌دار ائدیلمه‌میشدی.
بو اولایلار یارسان جامعه‌سینین اونلارجا ایل بویو کیملییینین اینکار ائدیلمه‌سینین، سیستم‌لی آیری‌سئچکیلییین و باسقینین آغریلی گؤرونتولری‌دیر.
یارسان نه جور بیر اینانجدیر؟
یارسان، «یاری آیینی» آدی ایله ده تانینیر و بعضی قایناقلاردا «اهل حق» آدلاندیریلیر. بو، ایرانین باتیسی و عراقین قوزئینده کؤکلو و اسکی دینی گلنکلردن بیریدیر.
یارسان گلنه‌یی میلادی اون دؤردونجو و اون بئشینجی یوزایللارده گوران و هورامان بؤلگه‌سینده سلطان سهاکین اؤیرەتیکلری ایله داها بوتون بیر شکل آلدی. بونونلا بَللی، اونون داها اؤنجه‌کی تاریخی کؤکلری و ایرانی، عرفانی و اسلامی گلنکلرله باغلاری حاققیندا فرقلی باخیشلار وار.
یارسانین دینی میراثی، اساساً منظوم «کلام»لار و آغیزدان آغیزا کئچن گلنک یولویلا، اؤزللیکله گورانی دیلینده اؤتورولوب. جم‌خانادا بیرلیکده عبادت، کلام اوخوما، آیینی موسیقی و تنبور سازی، نذر و اجتماعی یاردیملشما یارسان کولتورونون اؤنملی پارچالاری‌دیر.
مقدس وارلیغین آردیجیل تجلی‌لرینه اینانج و «دونادونی»، یعنی انسان جوهرینین فئرقلی گؤرونوشلرده گئری دؤنمه‌سی قاورامی دا بو اینانجین بیر چوخ قولوندا اؤنملی یئر توتور.
یارسان جامعه‌سی اؤز ایچینده چئشیدلیدیر و بوتون خاندانلار و پیرو‌لار بو اینانجین اسلاملا علاقه‌سینه ائینی جور باخميرلار. بونا گؤره، هیچ بیر حؤکومت یا دیشاری قوروم اونلارا اؤزلرینین قبول ائتمه‌دییی بیر کیملییی زورلا قَبۇل ائتدیره بیلمز.
دینی کیملییی تعریف ائتمک حاققی، هر شئی‌دن اؤنجه، او دینین اؤز پیرو‌لارینا آیددیر.
یارسانلارین بؤیوک بیر بؤلومو کرمانشاه استانین‌دا، اؤزللیکله صحنه، دالاهو، گهواره، کرند غرب، سرپل ذهاب و قصر شیرین‌ده، هابئله لرستان، ایلام، همدان، آذربایجان، تهران و البرزین بعضی بؤلگه‌لرینده یاشاییرلار.
اونلارین چوخو کورددور، اما لک، لر و تورک‌دیللی یارسان جامعه‌لری ده وار. آزاد و اینانیلیر نفوس ساییمی اولمادیغینا و چوخلو یارسانین اؤز دینی کیملییینی آچیقلاماقدان قایغی دویدوغونا گؤره، اونلارین سایی حاققیندا دَقیق بیلگی یوخدور و تخمین‌لر بیرءبیرین‌دن چوخ فرقلیدیر.
کیملییین اینکاری و سیستم‌لی آیری‌سئچکیلیک
ایران اسلامی جومهوریتی آنا یاساسینین ۱۳ءجو اصلی یالنیز زردشتی‌لری، یهودی‌لری و مسیحی‌لری رسمی دینی آزلیق کیمی تانییر. یارسانلار بو رسمی تانینما و قانونی قورومادان محرومدورلار و حؤکومت، جامعه‌نین بؤیوک بیر بؤلومونون اؤزونو نئجه تانیدیغینا ضید اولاراق، اونلاری چوخ زامان «صوفی‌مسلک شیعه‌لر» کیمی تانیدیر.
بو رسمی اینکارین گوندلیک یاشامدا گئرچک سونوچلاری وار. انسان حاقلاری راپورتلارینا گؤره، بونلارا راست گلینیر:
- یارسان وطنداشلارینا فورملاردا، مدرسه‌لرده، دانشگاه‌لاردا، عسگری خدمتده و ایش گزینشینده اؤزلرینی شیعه مسلمان کیمی تانیتماق اوچون باسقی؛
- دؤولت ایشلرینه قبولدا، ایشده یوکسلمکده، تحصیلده و عمومی مقام‌لاردا ایشتیراکدا آیری‌سئچکیلیک؛
- جم‌خانالارین تیکیلمه‌سی و ایداره ائدیلمه‌سینه، هابئله دینی مراسم‌لرین آزاد گئچیریلمه‌سینه یاساق و یا محدودیت؛
- اینانجلارینا، مقدس دَیَرلرینه و ظاهری کیملیک نیشانه‌لرینه حؤرمەت‌سیزلیک، او جومله‌دن بعضی یارسان کیشیلرینین بیغینین زورلا قیرخیلماسی؛
- دینی متن‌لرین یاییمی و اؤیرەدیلمه‌سینه، یارسانین دیل و فرهنگی میراثینین یئنی نسل‌لره اؤتورولمه‌سینه محدودیت؛
- اؤز جامعه‌لرینین حاقلارینی ساکیت و زوراکیلیق‌سیز شکیلده مودافعه ائدن فعاللارین توتولماسی، چاغیریلماسی و محکوم ائدیلمه‌سی؛
- بعضی رسمی رسانه و قوروملاردا بو جامعه‌نین آشاغیلایاجی یا امنیتی شکیلده گؤستریلمه‌سی.
۲۷ آبان ۱۴۰۱ءده امنیت گوجلری، یارسانین تانینمیش موسیقیچی و تانینمیش سیمالاریندان سید خلیل عالی‌نژادین ایل‌دؤنومو مراسمینی صحنه شهرین‌دە گؤزیاشاردیجی قاز و آتش آچماقلا داغیتدی و بیر سایی قاتیلان توتولدو.
سیاوش حیاتی، یارسان مدنی فعاللارینین مشورت مجمعینین سخن‌گویو دا اؤز مدنی فعالیتلرینه گؤره دفه‌لرله توتولوب و «سیستم علیه تبلیغ» اتهامی ایله بیر ایل حبسه محکوم ائدیلیب.
سون ایللرین اَن آغیر اؤرنکلریندن بیری رضا رسایی دوسیه‌سیدیر. او، ۱۴۰۱ اعتراضلارینا قاتیلدیقدان سونرا توتولدو و بیر امنیت مقامینی اؤلدورمکده اتهام اولوندو.
عفو بین‌الخالق تشکیلاتی بیلدیریب کی، او اقرار ائتمه‌یه مجبور ائدیلمه‌ک اوچون دؤیولوب، الکتریک شوکو وئریلیب، بوغما و جنسی زوراکیلیغا معروض قالیب. محکمه سوره‌جی و دوسیاسینن دلیل‌لرینه ائدیلن اعتیراضلارا باخمایاراق، اونون اعدام حؤکمو عائله‌سی و وکیلینه اؤنجه‌دن خبر وئریلمه‌دن اجراء ائدیلدی.
بو اعدام ایراندا سیاسی، قومی و دینی باسقینین بیربیرینه نئجه باغلاندیغینی ده آچیق گؤستردی.
بیزیم ایستکلریمیز:
بیز، بو ایستک یازیسینا ایمضا آتانلار، ایران اسلامی جومهوریتی مقام‌لاریندان ایستییریک:
۱. یارسان جامعه‌سینین مستقل دینی کیملییینی رسمی تانيسینلار و اونون پیرو‌لارینین اینانج، وجدان و دین آزادلیغیندان برابر شکیلده یارارلانماسی اوچون لازیم اولان قانون و قایدالاری قبول ائدیب اجراء ائتسین‌لر.
۲. یارسانلارین اؤزلرینی شیعه مسلمان کیمی تانیتمغا مجبور ائدیلمه‌سینه سون قویولسون و هر بیر فردین اؤز دینی کیملییینی تعریف ائتمک، آچیقلاماق یا آچیقلاماماق حاققینا حؤرمەت ائدیلسین.
۳. تحصیل، ایشه قبول، عمومی خیدمت‌لر، عسگری خدمت، اقتصادی فعالیت، اوشاقلارا آد قویماغ و عمومی مقام‌لاردا ایشله مکده بوتون بیر‌باشا و دولایی آیری‌سئچکیلیک‌لر لغو ائدیلسین و دینی آیری‌سئچکیلیک شکایتلرینین قئیده آلینماسی و آراشدیریلماسی اوچون مستقل بیر مکانیزم یارادیلسین.
۴. یارسان مراسم‌لرینین تام آزادلیغی ضمانت آلتی‌نا آلینسین؛ جم‌خانالارین تیکیلمه‌سی و ایداره ائدیلمه‌سی، توپلو مراسم‌لرین گئچیریلمه‌سی، کلام اوخوما، دینی متن‌لرین یاییمی، یارسان اینانجینین ایسته‌یه باغلی اؤیرەدیلمه‌سی و گورانی دیلی، تنبور موسیقی‌سی و بو جامعه‌نین باشقا فرهنگی میراث اؤگئ‌لرینین قورونماسی دا بونا داخل اولسون.
۵. یارسانلارین دینی و کیملیک نیشانه‌لرینه قارشی آزار و حؤرمەت‌سیزلییه سون قویولسون و بیغین زورلا قیرخیلماسی، مقدس دَیَرلره توهین، نفرت یایان تبلیغات و حبسخانالاردا، مدرسه‌لرده، قیشلالاردا و اداره‌لرده هر جور آشاغيلایاجی رفتار یاساق ائدیلیب قانونلا ایزله نیلسین.
۶. یالنیز دینی اینانجینا یا یارسان حاقلارینی ساکیت شکیلده مودافعه ائتدییینه گؤره توتولان یا محکوم ائدیلن بوتون شخص‌لر قئید شرطسیز آزاد ائدیلسین و اونلارا قارشی وئریلن حؤکم‌لر لغو اولونسون.
۷. رضا رسایی دوسیا‌سی، یارسان توپلانتیلارینا قارشی امنیت گوجلرینین رفتارلاری، ایشگنجه و حبسده اؤلوم ادعا‌لاری و ۱۳۹۲ءجی ایل اعتراض اؤزونو یاندیرما اولایلارینا گتیریب چیخاران شرایط حاققیندا مستقل، آچیق و طرف‌سیز آراشدیرما آپاریلسین؛ سونوچلار عمومیته آچیقلانسین و قانون پوزونتوسونا فرمان وئرن و اونو اجراء ائدنلر عادالتلی بیر سوره‌جده جواب وئرملی اولسونلار.
۸. قوربانلارین عائله‌لرینین حقیقتی بیلمک، عدالت آختارماق و زیانلارینین اؤدنمه‌سی حاققی ضمانت آلتی‌نا آلینسین و یاد مراسم‌لرینه قارشی هر نوع تهدید، باسقی یا یاساق دایاندیریلسین.
۹. یارسان جامعه‌سینین مستقل و فئرقلی نماینده‌لری، او جومله‌دن قادینلار و گنج‌لر، بو جامعه‌یه آید سیاست‌لرین حاضیرلانماسینا قاتیل‌سین‌لار و حؤکومت طرفیندن نماینده تعیین ائدیلمه‌سین‌دن یا یارسان اینانجینا یالنیز بیر تفسیر زورلا قبول ائتدیرمه کدن چکینیلسین.
۱۰. ایران، مَدَنی و سیاسی حاقلار اوزره بین‌الخالق پیماندا قبول ائتدییی تعهدلره عمل ائتسین؛ اؤزللیکله دین و اینانج آزادلیغی، قانون قارشیسیندا برابرلیک، آیری‌سئچکیلییین یاساق اولماسی و آزلیقلارین اؤز کولتور و دینلریندن یارارلانما حاققینا.
یارسان حاقلاری حؤکومتین ایسته‌دییی زامان وئریب، ایسته‌دییی زامان الیندن آلا بیلجَیی بیر امتیاز دئییل؛ بو حاقلار انسان کرامتینین و وەتەنداشلیق حاقلارینین آیریلماز بیر پارچاسیدیر.
بیر وەتەنداش اؤز اینانجینی، آدینی، دیلینی، آیینینی یا دینی گؤرونوشونو قوروماغ اوچون گیزله نمه یه مجبور قالیرسا، او جامعه نه برابر، نه ده آزاد جامعه‌دیر.
بیز بو ایستک یازیسینی ایمضالایاراق یارسان مردمینین یانیندا دوروروخ و اعلان ائدیریک:
هیچ کس اؤز اینانجینا، کیملییینه یا فرهنگی میراثینه گؤره تحصیل، ایش، امنیت، آزادلیق و یاشام حاققیندان محروم ائدیلمه‌ملیدیر. یارسانا قارشی اینکار و آیری‌سئچکیلیک سونا چاتمالیدیر.-
سون حادیثه‌لر
-
امضالارین یئری
اوستان ایمضالارین ساییسی البرز ایالتی 2 اردبیل ایالتی 0 بوشهر ایالتی 0 چهارمحال و بختیاری ایالتی 0 دوغو آذربایجان ایالتی 1 فارس ایالتی 0 گیلان ایالتی 0 گولوستان ایالتی 0 همدان ایالتی 0 هرمزگان ایالتی 0 ایلام ایالتی 0 اصفهان ایالتی 0 کیرمان ایالتی 0 کیرمانشاه ایالتی 0 خوزیستان ایالتی 0 کهگیلویه و بویر احمد ایالتی 0 کوردیستان ایالتی 1 لوریستان ایالتی 0 مرکزی ایالتی 1 مازندران ایالتی 0 قوزئی خوراسان ایالتی 0 قزوین ایالتی 0 قوم ایالتی 0 رضوی خوراسان ایالتی 1 سیمنان ایالتی 0 سیستان و بلوچستان ایالتی 0 خوراسان ایالتی 0 تهران ایالتی 4 باتی آذربایجان ایالتی 0 یزد ایالتی 0 زنگان ایالتی 0 بو دیلیکچه ایندییه‌جن 97 ایمضا توپلاییب‌دیر. 92% ایران‌دان، 8% حدودوندا ایسه خاریجدن گلمیشدیر. ایران خریطه‌سینده ایمضالارین ترکیبی حاققیندا داها آرتیق بیلگی الده ائتمک اوچون بورا کیلیکلهیین. -
سون ایمضالار
-
تلگرام واسطه‌سی ایله ایمضالاماق -
I support
-
تلگرام واسطه‌سی ایله ایمضالاماق
-
تلگرام واسطه‌سی ایله ایمضالاماق
-
تلگرام واسطه‌سی ایله ایمضالاماق
-
-
بیر مدنی کورد فعالی بو دیلکچه‌نی یازدی
