دادخواست مادران، خانواده‌ها و کنشگران سیاسی و حقوق بشری درباره ناپدیدسازی قهری در ایران

ما، جمعی از مادران و خانواده‌های دادخواه، کنشگران سیاسی و مدنی و مدافعان حقوق بشر، با نگرانی عمیق نسبت به سرنوشت محسن قادری ،  سیروان حبیبی ، سارا رشیدی کچلانلو، زهرا پیردهقان و پروین راسخ قزلباش، خواستار روشن شدن فوری وضعیت، محل نگهداری و سرنوشت این پنج  نفر هستیم.

بر اساس گزارش‌های منتشر شده، پس از بازداشت یا ناپدید شدن هر پنج نفر در کردستان، خانواده‌ها و نزدیکان آنان از سرنوشت و محل نگهداری‌شان بی‌خبر مانده‌اند و با وجود پیگیری‌های مداوم، تاکنون اطلاعات روشن و قابل‌اتکایی درباره وضعیت آنان و وضعیت حقوقی پرونده‌شان ارائه نشده است. 

محسن قادری، عضو حزب حیات آزاد کردستان (پژاک)، که در تاریخ ۱ تیر ۱۴۰۴ در نزدیکی شهر بانه استان کردستان توسط نیروهای سازمان اطلاعات سپاه پاسداران بازداشت شد، تاکنون هیچ اطلاعی در دست نیست. سازمان اطلاعات سپاه در هفته‌های گذشته با احضار خانواده محسن قادری، از کشته شدن او در جریان یک درگیری نظامی در بانه خبر داده است. با این حال، فرد دیگری که همزمان با محسن قادری بازداشت شده بود، به خانواده وی اعلام کرده است که هر دوی آنان توسط نیروهای سپاه بازداشت و به «بازداشتگاه شهرام‌فر» سنندج منتقل شده بودند.

سیروان حبیبی، اهل سنندج و عضو حزب حیات آزاد کردستان (پژاک)، بنا بر گزارش‌های منتشرشده، در بامداد ۱۸ شهریور ۱۴۰۵ در شهرک بعثت کامیاران توسط نیروهای منتسب به وزارت اطلاعات بازداشت شده است. شاهدان عینی از تعقیب او، برخورد خودروی ماموران با موتورسیکلتش، ضرب‌وشتم و انتقال وی با یک خودروی سمند خبر داده‌اند. خانواده او پس از آن بارها به نهادهای امنیتی و قضایی در کامیاران و سنندج مراجعه کرده‌اند، اما پاسخ روشنی درباره محل نگهداری او دریافت نکرده‌اند.

سارا رشیدی کچلانلو، شهروند ۳۳ ساله اهل ماکو، از زمان اعتراضات دی ۱۴۰۴ در کرمانشاه مورد ناپدیدسازی قهری قرار گرفته و تاکنون هیچ اطلاعی از سرنوشت وی به دست نیامده است. شبکه حقوق بشر کردستان مطلع شده است که این شهروند در تاریخ ۲۱ دی ۱۴۰۴ و در جریان اعتراضات دی‌ماه، در یک خودروی سواری در نزدیکی کرمانشاه، توسط نیروهای سازمان اطلاعات سپاه بدون ارائه حکم قضایی بازداشت شد. وی پس از بازداشت به بازداشتگاه سازمان اطلاعات سپاه نبی‌اکرم کرمانشاه در میدان نفت منتقل شد و از آن زمان تاکنون هیچ اطلاعی از سرنوشت وی در دست نیست. خانواده این شهروند در ماه‌های گذشته بارها به نهادهای امنیتی و مراجع قضایی کرمانشاه مراجعه کرده‌اند، اما هیچ پاسخ روشنی به آنان داده نشده است. بیش از ۷ ماه ناپدیدسازی قهری سارا رشیدی کچلانلو، سبب افزایش شدید نگرانی‌ها در خصوص وضعیت و سلامتی وی شده است.

زهرا پیردهقان، ۳۲ ساله، اهل چالدران و عضو جامعه زنان آزاد شرق کردستان (کژار)، با کد سازمانی «دجله ماکو»، در تیرماه ۱۴۰۵ در ارومیه ناپدید شد. بنا بر اطلاعات منتشرشده، او در جریان فعالیت‌های مدنی و سازماندهی زنان در ارومیه حضور داشته و پس از بازداشت توسط نیروهای امنیتی به مکانی نامعلوم منتقل شده است. با گذشت حدود سه ماه، همچنان اطلاعات روشنی درباره وضعیت و محل نگهداری او در دست نیست.

پروین راسخ قزلباش، ۳۲ ساله، اهل ماکو و عضو کژار، با کد سازمانی «آدار ماکو»، نیز در همان مقطع در ارومیه ناپدید شد. بنا بر اطلاعات منتشرشده، او نیز توسط نیروهای امنیتی بازداشت و به مکانی نامعلوم منتقل شده و خانواده‌اش، با وجود پیگیری، تاکنون پاسخ روشنی درباره وضعیت او دریافت نکرده‌اند.

آنچه درباره این پنج نفر رخ داده، نمی‌تواند صرفاً به عنوان پنج پرونده جداگانه و مستقل دیده شود. در سال‌های اخیر، و به‌ویژه از زمان ناپدید شدن قهری ادریس فقیهی ، عثمان مامه‌ و محسن قادری مواردی از بازداشت افراد و سپس خودداری از اعلام رسمی بازداشت، محل نگهداری و وضعیت قضایی آنان به الگویی نگران‌کننده در رفتار نهادهای امنیتی رژیم جمهوری اسلامی ایران تبدیل شده است؛ روندی که در آن خانواده‌ها را برای هفته‌ها و ماه‌ها در بی‌خبری و اضطراب نگه می‌دارد.

ناپدیدسازی قهری تنها محروم کردن یک فرد از آزادی نیست؛ بلکه با قطع عمدی ارتباط او با جهان خارج، خانواده و جامعه را نیز از امکان پیگیری سرنوشت او محروم می‌کند. هنگامی که هیچ نهاد رسمی مسئولیت نگهداری فرد را نمی‌پذیرد یا اطلاعات متناقض و غیررسمی درباره وضعیت او منتشر می‌شود، امکان نظارت قانونی بر نحوه بازداشت و رفتار با او نیز از میان می‌رود. 

ما تأکید می‌کنیم که حتی اگر فردی به اتهامی بازداشت شده باشد، بازداشت به معنای ناپدید شدن او نیست. نهاد بازداشت‌کننده می‌تواند و باید اصل بازداشت، محل نگهداری و وضعیت حقوقی فرد را به خانواده و مراجع قانونی اعلام کند. هیچ اتهامی، حتی در پرونده‌های موسوم به امنیتی، نباید بهانه‌ای برای قرار دادن یک انسان خارج از حمایت قانون باشد.

بی‌خبری از سرنوشت یک انسان، خود شکلی از فشار و رنج مضاعف بر خانواده و نزدیکان اوست. بی‌اطلاعی از محل نگهداری، وضعیت جسمی و حقوقی فرد و دسترسی او به وکیل و خانواده، خانواده را در وضعیت دائمی اضطراب و بی‌اطمینانی قرار می‌دهد. .

ما نمی‌پذیریم که «امنیتی بودن» یک پرونده به معنای حذف فرد در برابر قانون و محروم کردن خانواده از ابتدایی‌ترین حق حقه خود، یعنی اطلاع از سرنوشت عزیزشان، باشد.

ما همچنین تاکید می‌کنیم که خانواده‌های افراد ناپدیدشده یا بی‌خبرمانده، نباید برای دریافت ابتدایی‌ترین اطلاعات درباره عزیزان خود ناچار به مراجعه مکرر به نهادهای مختلف، انتظار طولانی‌مدت و تحمل پاسخ‌های غیررسمی و متناقض باشند. حق دانستن سرنوشت یک عضو خانواده، امتیازی نیست که بتوان آن را بر اساس نوع اتهام یا ماهیت سیاسی پرونده از خانواده سلب کرد. 

خواسته‌های ما

ما از مقام‌های جمهوری اسلامی ایران می‌خواهیم:

• محل نگهداری محسن قادری ،  سیروان حبیبی ، سارا رشیدی كچانلو ،  زهرا پیردهقان و پروین راسخ قزلباش را فوراً اعلام کنند.
• وضعیت حقوقی و قضایی هر پنج نفر را به‌طور رسمی و شفاف به خانواده‌های آنان اطلاع دهند.
• امکان دسترسی آنان به وکیل، خانواده و مراقبت‌های پزشکی را فراهم کنند.
• هرگونه فشار، تهدید یا محدودیت علیه خانواده‌هایی را که برای اطلاع از سرنوشت عزیزانشان پیگیری می‌کنند، متوقف کنند.
• در صورت وجود اتهام یا پرونده قضایی، آن را به‌طور رسمی به خود افراد و خانواده‌هایشان اعلام کنند.
• درباره نحوه بازداشت، انتقال و محل نگهداری آنان تحقیقات شفاف و قابل نظارت انجام دهند.

همچنین از نهادهای حقوق بشری، سازمان ملل متحد، نهادهای مدافع حقوق زنان و سازمان‌های مدنی بین‌المللی می‌خواهیم وضعیت این پنج نفر و موارد مشابه را به‌طور جدی پیگیری کنند و نسبت به عادی‌شدن روندی که در آن فردی بازداشت می‌شود اما خانواده‌اش هفته‌ها و ماه‌ها از سرنوشت او بی‌خبر می‌مانند، هشدار دهند.

ما از جامعه جهانی می‌خواهیم اجازه ندهد بی‌خبری، انکار و سکوت به روشی عادی برای مواجهه با بازداشت‌شدگان سیاسی و مدنی تبدیل شود.

برای ما، پشت هر نام، یک انسان و پشت هر انسان، خانواده‌ای ایستاده است که حق دارد بداند عزیزش کجاست، در چه شرایطی نگهداری می‌شود و چه بر سر او آمده است.

بازداشت یک انسان، حتی اگر با اتهامی سنگین همراه باشد، به معنای ناپدید شدن او نیست.

ما خواهان روشن شدن فوری سرنوشت و محل نگهداری:

سیروان حبیبی  ، محسن قادری ، سارا رشیدی کچلانلو ، زهرا پیردهقان ، پروین راسخ قزلباش هستیم.

سکوت در برابر ناپدیدسازی، نباید به عادی‌شدن آن منجر شود.

--همه دادخواست‌ها--