دادخواست برای جلوگیری از فاجعه زیست‌محیطی سد ژاوه
دادخواست برای جلوگیری از فاجعه زیست‌محیطی سد ژاوه؛ توقف آبگیری تا تعیین تکلیف آلودگی و ارزیابی مستقل
خطاب به: سازمان حفاظت محیط زیست ایران، وزارت نیرو، استانداری کردستان، نمایندگان استان کردستان در مجلس شورای اسلامی و سایر نهادهای مسئول
ما امضاکنندگان این دادخواست، با ابراز نگرانی عمیق نسبت به پیامدهای زیست‌محیطی آبگیری سد ژاوه در استان کردستان، خواستار توقف هرگونه اقدام برای آبگیری این سد تا زمان بررسی مستقل و شفاف خطرهای زیست‌محیطی، رفع آلودگی‌ها و اطمینان از ایمنی منابع آب و اکوسیستم منطقه هستیم.
سد ژاوه، واقع در حدود ۴۰ کیلومتری جنوب‌غربی سنندج و در حوضه آبریز رودخانه سیروان، از سال ۱۳۸۸ با هدف تأمین و انتقال آب، به‌ویژه برای مصارف کشاورزی، در دست ساخت بوده است. بااین‌حال، آلودگی رودخانه‌های ورودی، به‌ویژه رودخانه قشلاق، و ناتمام‌ماندن زیرساخت‌های جمع‌آوری و تصفیه فاضلاب، بهره‌برداری ایمن از این سد را با پرسش‌ها و نگرانی‌های جدی مواجه کرده است.
در مهر ۱۴۰۵، هم‌زمان با طرح دوباره‌ی موضوع آبگیری سد ژاوه، شماری از دانشگاهیان، مسئولان محلی، و فعالان محیط زیست نسبت به پیامدهای احتمالی این اقدام هشدار دادند. غریب سجادی فرماندار سنندج در همایش «توسعه پایدار ژاوه‌رود» اعلام کرد که سد هنوز مجوزهای بهداشتی لازم را دریافت نکرده است. به گفته او، سالانه حدود ۲۰ میلیون مترمکعب فاضلاب از شهر سنندج و روستاهای اطراف وارد مسیر سد می‌شود. این رقم، برآورد اعلام‌شده از سوی فرماندار است و نباید آن را معادل حجم فاضلاب انباشته‌شده در مخزن دانست.
حبیب‌الله محمدی استاد دانشگاه کردستان نیز در همین همایش اعلام کرد که بررسی‌های کمیته پژوهشی دانشگاه نشان می‌دهد شرایط لازم برای آبگیری مطابق استانداردهای موردنظر هنوز فراهم نشده است.
این هشدارها با یافته‌های پژوهش‌های علمی نیز ارتباط مستقیم دارند. بررسی منتشرشده در سال ۲۰۲۳ درباره کیفیت آب رودخانه سیروان و شاخه‌های ورودی به سد ژاوه، از آلودگی قابل توجه آب در بیشتر ایستگاه‌های نمونه‌برداری حکایت دارد. پژوهش دیگری که نتایج آن در تابستان ۱۴۰۵ منتشر شد، افزایش غلظت فسفر در رسوبات رودخانه‌های منتهی به سد را گزارش کرده و درباره خطر رشد بیش از حد جلبک‌ها در مخزن، کاهش اکسیژن محلول در آب و آسیب به زیست‌بوم آبی هشدار داده است. با کاهش اکسیژن، ممکن است ماهی‌ها و دیگر جانداران آبزی آسیب ببینند یا از بین بروند.
در ۱۰ آبان ۱۴۰۵، مدیرکل حفاظت محیط زیست کردستان از راه‌اندازی تصفیه‌خانه‌ی یکی از کشتارگاه‌های طیور سنندج و مهار یک منبع آلودگی رودخانه قشلاق خبر داد. این اقدام مثبت است، اما به گفته همین مقام مسئول، ساماندهی فاضلاب شهر سنندج، روستاهای بالادست و برخی منابع صنعتی همچنان باید تکمیل شود.
بنابراین، نگرانی اصلی صرفاً احتمال وجود آلودگی نیست؛ بلکه وجود شواهد علمی از آلودگی منابع ورودی، همراه با ابهام درباره میزان رفع آلودگی‌ها، وضعیت مجوزهای لازم و کیفیت کنونی آب مخزن است.
ما امضاکنندگان این دادخواست، خواهان اقدام فوری و شفاف نهادهای مسئول برای تحقق موارد زیر هستیم:
۱. توقف آبگیری سد ژاوه تا زمان بررسی مستقل: هرگونه آبگیری یا انتقال آب از این سد تا زمان تکمیل ارزیابی‌های علمی، تعیین تکلیف آلودگی‌ها و اعلام عمومی نتایج بررسی‌ها متوقف بماند.
۲. انجام ارزیابی مستقل زیست‌محیطی: گروهی از متخصصان مستقل دانشگاهی و کارشناسان محیط زیست، بدون تعارض منافع، وضعیت آب، رسوبات، منابع آلاینده و پیامدهای احتمالی آبگیری و انتقال آب را بررسی کنند.
۳. انتشار عمومی نتایج آزمایش‌های کیفیت آب: نتایج آزمایش‌های معتبر درباره آلودگی‌های احتمالی، از جمله آلاینده‌های شیمیایی، فاضلاب‌های شهری و صنعتی و سایر مواد خطرناک، به‌صورت شفاف و قابل دسترس برای عموم منتشر شود.
۴. شناسایی و مهار منابع آلودگی: منشأ آلودگی‌های احتمالی شناسایی شود و پیش از هرگونه آبگیری، اقدامات مؤثر و قابل ارزیابی برای جلوگیری از ورود آلاینده‌ها به رودخانه و مخزن انجام گیرد.
۵. بررسی پیامدهای انتقال آب به سایر مناطق: خطرهای احتمالی انتقال آب آلوده، آثار آن بر منابع آب، خاک، کشاورزی، زیست‌بوم‌های پایین‌دست و سلامت جوامع محلی به‌طور جامع بررسی شود.
۶. حفاظت از تنوع زیستی و اکوسیستم منطقه: آثار احتمالی آبگیری بر پوشش گیاهی، حیات وحش، زیستگاه‌های طبیعی و جریان زیست‌محیطی رودخانه‌ها ارزیابی و تدابیر حفاظتی لازم اتخاذ شود.
۷. شفاف‌سازی درباره هزینه‌ها و تصمیم‌های اجرایی پروژه: نهادهای مسئول، اطلاعات مربوط به وضعیت فعلی سد، اقدامات انجام‌شده برای رفع آلودگی، برنامه‌های آبگیری و دلایل تصمیم‌های اجرایی را در اختیار افکار عمومی قرار دهند.
۸. مشارکت فعالان محیط زیست و جوامع محلی: دیدگاه‌های کارشناسان مستقل، تشکل‌های محیط زیستی، دانشگاهیان و ساکنان مناطق متأثر از پروژه در تصمیم‌گیری‌های مربوط به آینده سد لحاظ شود.
۹. پاسخ‌گویی نهادهای مسئول: سازمان حفاظت محیط زیست و سایر دستگاه‌های مسئول، درباره خطرهای احتمالی، اقدامات پیشگیرانه و شرایط لازم برای هرگونه تصمیم درباره آبگیری، موضعی روشن، مستند و عمومی اعلام کنند.
خواسته نهایی
ما خواهان توقف تصمیم‌های شتاب‌زده و اولویت دادن به سلامت محیط زیست و مردم هستیم. تا زمانی که وضعیت آلودگی سد ژاوه به‌طور علمی و مستقل روشن نشده و ایمنی زیست‌محیطی آبگیری و انتقال آب به اثبات نرسیده است، آغاز آبگیری نباید به‌عنوان اقدامی عادی و بدون خطر تلقی شود.
سدها و طرح‌های انتقال آب باید در خدمت زندگی، رفاه عمومی و توسعه پایدار باشند، نه اینکه منابع طبیعی و سلامت جوامع محلی را در معرض خطر قرار دهند.
از همه شهروندان، فعالان محیط زیست، استادان دانشگاه، متخصصان، تشکل‌های مدنی و دوستداران طبیعت دعوت می‌کنیم با امضای این دادخواست، از حق مردم کردستان و نسل‌های آینده برای برخورداری از محیط زیستی سالم حمایت کنند.
-
-
رویدادهای اخیر
-
از این استان‌ها امضا جمع شد
استان تعداد امضاها استان البرز ۰ استان اردبیل ۰ استان بوشهر ۰ استان چهارمحال و بختیاری ۰ آذربایجان شرقی ۰ استان فارس ۰ استان گیلان ۰ استان گلستان ۰ استان همدان ۰ استان هرمزگان ۰ استان ایلام ۰ استان اصفهان ۰ استان کرمان ۰ استان کرمانشاه ۰ استان خوزستان ۰ استان کهگیلویه و بویراحمد ۰ استان کردستان ۳ استان لرستان ۰ استان مرکزی ۰ استان مازندران ۰ استان خراسان شمالی ۰ استان قزوین ۰ استان قم ۰ استان خراسان رضوی ۰ استان سمنان ۰ استان سیستان و بلوچستان ۰ استان خراسان جنوبی ۰ استان تهران ۰ استان آذربایجان غربی ۰ استان یزد ۰ استان زنجان ۰ این دادخواست تا کنون ۳۴ امضا جمع کرده است. ۷۵% از ایران آمده؛ و حدود ۲۵% امضا از خارج از ایران رسیده است. برای شناخت بیشتر از ترکیب آمار امضاها در نقشه ایران اینجا کلیک کنید. -
تازه‌ترین امضاها
-
امضا از طریق تلگرام -
امضا از طریق تلگرام
-
امضا از طریق تلگرام
-
امضا از طریق تلگرام
-
امضا از طریق تلگرام
-
-
این دادخواست را تنظیم کرد
